काठमाडौं । केन्याकी वर्तमान विश्व म्याराथन च्याम्पियन तथा पूर्व ओलम्पिक च्याम्पियन पेरेस जेपचिरचिरलाई प्रतिबन्धित पदार्थ ‘इपिओ’ सेवन गरेको पाइएपछि तीन वर्षका लागि निलम्बन गरिएको छ।
एथलेटिक्स इन्टिग्रिटी युनिटले यो जानकारी दिएको हो। बिहीबार जारी गरिएको एक विज्ञप्तिमा युनिटले जनाए अनुसार जेपचिरचिरले प्रतिबन्धित पदार्थ वा त्यसका मेटाबोलाइट्स (शरीरमा बन्ने उप-उत्पादन) फेला परेको तथा प्रतिबन्धित पदार्थ वा विधि प्रयोग गरेको वा प्रयोग गर्ने प्रयास गरेको भन्दै डोपिङ विरोधी नियम उल्लंघन गरेको स्वीकार गरेकी छिन्।
मेयो क्लिनिकका अनुसार एरिथ्रोपोइटिनको सिन्थेटिक रूप मुख्यतया मिर्गौलाद्वारा उत्पादित प्राकृतिक हर्मोनको प्रयोगशाला-निर्मित संस्करण हो, जसले हड्डीको मज्जालाई बढी रातो रक्त कोशिकाहरू बनाउन संकेत गर्दछ।खेलाडीहरूले कहिलेकाहीं मांसपेशीहरूमा अक्सिजन वितरण बढाउन र सहनशीलता सुधार गर्न प्रदर्शन बढाउने औषधिको रूपमा सिंथेटिक एथलेटिक्स इन्टिग्रिटी युनिटको दुरुपयोग गर्छन्।
खेलको शासक निकाय विश्व एथलेटिक्सको तर्फबाट ट्र्याक र फिल्ड एथलीटहरूमा डोपिङको अनुसन्धान गर्ने AIU ले अगस्टको अन्त्यमा सिड्नी म्याराथन जित्नुअघि केन्यामा संकलन गरिएको प्रतिस्पर्धा बाहिरको नमुनाबाट एथलेटिक्स इन्टिग्रिटी युनिटको प्रतिकूल विश्लेषणात्मक निष्कर्ष आएपछि जेपचिरचिरलाई गत महिना अस्थायी रूपमा निलम्बन गरेको थियो।
जेपचिरचिरले जुलाई १७ देखि आफ्ना सबै प्रतिस्पर्धात्मक नतिजाहरूको अयोग्यता स्वीकार गरेकी छिन्। ३३ वर्षीया खेलाडीले सन् २०२१ मा टोकियो ओलम्पिकमा महिला म्याराथन स्वर्ण र गत वर्ष विश्व उपाधि जितेकी थिइन्। उनी हाफ म्याराथनमा पूर्व विश्व कीर्तिमानधारी पनि हुन्।
सिड्नी म्याराथन, जसले जेपचिरचिरको प्रतियोगितामा गरिएको परीक्षण नेगेटिभ आएको उल्लेख गरेको छ, आइरिन चेप्ताई सन् २०२६ को महिला च्याम्पियनमा उक्लिने तयारीमा रहेको बताएको छ। विश्व एथलेटिक्सले केन्याका अन्य दुई चर्चित धावकहरूलाई पनि कारबाही गरेको जनाएको छ। जेपचिरचिरले यस वर्ष महिला सिड्नी म्याराथन जितेकी थिइन्, तर अब उनले यो उपाधि गुमाउनेछिन्।
सन् २०२६ को विश्व रोड रनिङ च्याम्पियनसिपमा हाफ-म्याराथनतर्फ रजत पदक विजेता भेरोनिका लोलेओलाई प्रतियोगिता बाहिर गरिएको परीक्षणमा प्रतिबन्धित पदार्थ सेवन गरेको पाइएपछि तीन वर्षका लागि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
यसैगरी, सन् २०२३ को बर्लिन म्याराथनमा चौथो स्थान हासिल गरेका रोनाल्ड कोरीरलाई पनि ६ वर्षको प्रतिबन्ध लगाइएको छ। उनको ‘एथलिट बायोलोजिकल पासपोर्ट’ (खेलाडीको जैविक राहदानी) मा केही असामान्य विवरण फेला परेका थिए, जसको चित्तबुझ्दो स्पष्टीकरण उनी दिन असफल रहे। विश्व एथलेटिक्सले ६ मे २०२३ देखि १८ अगस्ट २०२५ सम्म कोरीरबाट संकलन गरिएका रगतका २० वटा नमुनाको विश्लेषण गर्दा ती असामान्य विवरण फेला पारेको थियो।
विश्व एथलेटिक्सका प्रमुख कार्यकारी ब्रेट क्लोथियरले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्, “केन्याली अधिकारीहरूले विगत पाँच वर्षमा डोपिङ विरुद्धको लडाइँमा धेरै प्रगति गरेका छन्, तर यी घटनाहरूले अझै धेरै काम गर्न बाँकी रहेको देखाउँछन्।”
“केन्याली सरकार वर्तमान अवस्थाप्रति सचेत छ। सरकारले ‘एन्टी-डोपिङ एजेन्सी अफ केन्या’ लाई अझ सुदृढ बनाउने तथा देशभित्र डोपिङलाई बढावा दिने आपराधिक सञ्जालहरू विरुद्ध कारबाही गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।” केन्याका लामो दूरीका धावकहरू मुछिएका डोपिङ घटनाहरूको लामो शृङ्खलामा यी पछिल्ला घटना हुन्।
केन्याकै महिला म्याराथन विश्व कीर्तिमानधारी रुथ चेप्नगेतिचलाई पनि सन् २०२५ मा तीन वर्षको प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। उनले प्रतिबन्धित ‘डाइयुरेटिक’ (मूत्रवर्धक पदार्थ) सेवन गरेको पुष्टि भएपछि सो आरोप स्वीकार गरेकी थिइन्। त्यस्तै, न्युयोर्क म्याराथनका पूर्व विजेता अल्बर्ट कोरीरलाई पनि मार्च महिनामा पाँच वर्षको प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।