मध्यपुर्वबाट कांग्रेसको केन्द्रिय सदस्यमा बिमल सुबेदीको उम्मेदवारी

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन सुरु भएसँगै पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा प्रतिनिधित्वका लागि आकांक्षीहरूको दौड तीव्र बनेको छ। यही राजनीतिक प्रतिस्पर्धाबीच मध्यपूर्व अर्थात् खाडी क्षेत्रबाट बिमल सुबेदीले केन्द्रीय सदस्य पदमा आफ्नो उम्मेदवारी अघि सारेका छन्। उनको उम्मेदवारीले विदेशमा रहेका नेपालीको प्रतिनिधित्व, वैदेशिक रोजगारीसँग जोडिएका मुद्दा र प्रवासमा कांग्रेसको संगठनात्मक भूमिकालाई पार्टीको केन्द्रीय राजनीतिको बहसमा ल्याएको छ।

देशभरबाट आएका महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा महासमिति सदस्यहरूलाई ‘जय नेपाल’को अभिवादन गर्दै सुबेदीले १५औँ महाधिवेशनलाई केवल नेतृत्व चयन गर्ने नियमित प्रक्रिया नभई नेपाली कांग्रेसको आगामी राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने निर्णायक अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यही सन्दर्भमा आफूले मध्यपूर्व क्षेत्रबाट केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी दिएको उनको भनाइ छ।

सुबेदीका अनुसार उनको उम्मेदवारीको केन्द्रमा व्यक्तिगत राजनीतिक महत्वाकांक्षाभन्दा प्रवासमा रहेका नेपालीको प्रतिनिधित्व छ। वैदेशिक रोजगारीका क्रममा खाडी मुलुकमा पसिना बगाइरहेका लाखौँ नेपालीको आवाज पार्टीको केन्द्रीय नीति निर्माण तहसम्म प्रभावकारी रूपमा पुग्न नसकेको अवस्थामा आफूले त्यसका लागि राजनीतिक हस्तक्षेप गर्न चाहेको उनले बताएका छन्।

उनको दाबी केवल प्रवासी नेपालीको संख्या प्रतिनिधित्व गर्ने विषयमा सीमित छैन। वैदेशिक रोजगारीबाट मुलुकमा भित्रिने विप्रेषणले अर्थतन्त्र धानिरहेको अवस्थामा विदेशमा रहेका नेपालीका श्रम, सुरक्षा, सामाजिक सम्मान, उद्धार, रोजगारीको स्थायित्व र स्वदेश फर्किएपछिको पुनःस्थापनाजस्ता विषयलाई कांग्रेसको मूल राजनीतिक एजेन्डासँग जोड्नुपर्ने उनको तर्क छ।
सुबेदीको राजनीतिक पृष्ठभूमि विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको हो। नेपाल विद्यार्थी संघ कास्की क्षेत्र नम्बर १ को क्षेत्रीय सदस्यबाट राजनीतिक यात्रा थालेका उनी त्यसपछि कांग्रेसको जिल्ला तह र पार्टीका विभिन्न जिम्मेवारीमा सक्रिय रहे। प्रवास पुगेपछि समेत उनले कांग्रेसको संगठन विस्तारमा भूमिका खेले।

नेपाली जनसम्पर्क समिति कतारको संस्थापक महासचिव हुँदै सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेको अनुभवलाई उनले आफ्नो उम्मेदवारीको प्रमुख आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। प्रवासमा पार्टी संगठन सञ्चालन गर्दा देखिएका चुनौती, कार्यकर्ताबीचको समन्वय, नेपाली समुदायका समस्या र श्रमिक वर्गसँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषयलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएको उनको भनाइ छ।

कांग्रेसका १२औँ, १३औँ र १४औँ महाधिवेशनमा महासमिति सदस्यका रूपमा काम गरिसकेको अनुभव पनि सुबेदीसँग छ। त्यसैले १५औँ महाधिवेशनमा उनको उम्मेदवारी अचानक आएको राजनीतिक घोषणा नभई लामो समयको संगठनात्मक संलग्नतापछि केन्द्रीय तहमा थप भूमिका खोज्ने प्रयासका रूपमा देखिन्छ।

विशेषगरी कोरोना महामारीका क्रममा प्रवासमा रहेका नेपालीले भोगेका कठिनाइलाई उनले आफ्नो राजनीतिक यात्राको महत्त्वपूर्ण अनुभवका रूपमा अघि सारेका छन्। महामारीका बेला रोजगारी गुमाउने, आवागमनमा रोक लाग्ने, स्वास्थ्य समस्या तथा स्वदेश फर्किन नसक्ने अवस्थाबाट गुज्रिएका नेपालीसँग ‘छहारी संवाद’मार्फत जोडिने प्रयास गरेको उनले बताएका छन ।

त्यो अनुभवलाई अहिले राजनीतिक एजेन्डामा बदल्ने उनको प्रयास देखिन्छ। विदेशमा समस्या पर्दा उद्धारका लागि आवाज उठाउने मात्र होइन, श्रमिकलाई त्यस्तो अवस्थामा पुग्न नदिने नीतिगत संरचना निर्माणमा कांग्रेसले भूमिका खेल्नुपर्ने उनको धारणा छ।

कांग्रेसमा प्रवासी नेपालीको संगठन विस्तार लामो समयदेखि हुँदै आए पनि उनीहरूको वास्तविक समस्या पार्टीको मूल नीतिनिर्माण तहमा कति प्रभावकारी रूपमा पुगिरहेको छ भन्ने प्रश्न अझै बहसकै विषय छ। सुबेदीले यही अन्तरलाई आफ्नो उम्मेदवारीको राजनीतिक आधार बनाउन खोजेका छन ।
उनका अनुसार प्रवासमा रहेका नेपालीलाई निर्वाचनका बेला मतदाता, संगठन विस्तारका बेला कार्यकर्ता र चन्दा तथा सहयोगका बेला स्रोतका रूपमा मात्र हेर्ने प्रवृत्तिको अन्त्य हुनुपर्छ। विदेशमा रहेका नेपालीको आर्थिक योगदानसँगै उनीहरूको राजनीतिक, सामाजिक र श्रम अधिकारलाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको जोड छ।

खाडी क्षेत्रमा नेपाली श्रमिकको ठूलो उपस्थिति छ। रोजगारीका क्रममा हुने श्रम शोषण, करारसम्बन्धी विवाद, स्वास्थ्य तथा सुरक्षा, कम्पनी परिवर्तन, पारिश्रमिक, कानुनी सहायता र संकटका समयमा उद्धारजस्ता विषय बारम्बार उठ्ने गरेका छन्। यस्ता विषयमा सरकारलाई जवाफदेही बनाउन राजनीतिक दलहरूले समेत स्पष्ट नीति र दबाबको भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने सुबेदी बताउँछन्।

उनको उम्मेदवारीले कांग्रेसको प्रवाससम्बन्धी राजनीतिलाई पनि नयाँ ढंगले हेर्नुपर्ने प्रश्न उठाएको छ। विदेशमा रहेका नेपालीको संख्या र आर्थिक योगदान ठूलो भए पनि उनीहरूको आवाज पार्टीको केन्द्रीय निर्णय प्रक्रियामा कति संस्थागत भएको छ भन्ने प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने उनको तर्क छ।

सुबेदीले आफ्नो राजनीतिक यात्राबाट प्राप्त अनुभवलाई अब पदका लागि नभई सेवाका लागि प्रयोग गर्न चाहेको बताएका छन्। उनको प्राथमिकतामा प्रवासमा दुःख पाएका नेपालीको उद्धार तथा सहयोग, श्रमिक अधिकारको संरक्षण, नेपाली समुदायको सम्मान र प्रवासी नेपालीका मुद्दालाई पार्टीको नीति निर्माणसँग जोड्ने विषय छन्।

बीपी कोइरालाले परिकल्पना गरेको कांग्रेस जनताको सुख–दुःखमा साथ दिने राजनीतिक शक्ति बन्नुपर्ने उनको धारणा छ। मुलुकको दूरदराजमा रहेका सामान्य नागरिकको घरमा उज्यालो पुग्नु र राज्यले नागरिकको जीवनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्नु नै लोकतान्त्रिक राजनीतिको सार भएको उनको बुझाइ छ।

१५औँ महाधिवेशनमा सुबेदीले महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा महासमिति सदस्यसँग आफ्नो विगत, अनुभव र प्रतिबद्धताको मूल्यांकन गरेर निर्णय गर्न आग्रह गरेका छन्। उनले आफूलाई दिइने एक मतलाई व्यक्तिगत राजनीतिक विजयभन्दा पनि प्रवासी नेपालीको प्रतिनिधित्वको अवसरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

‘तपाईंहरूको एक मत मेरो व्यक्तिगत जित मात्र हुनेछैन, यो प्रवासी नेपालीको आवाजको जित हुनेछ,’ सुबेदीले भनेका छन्, ‘यो श्रमिकको सम्मानको जित हुनेछ र नेपाली कांग्रेसलाई अझ जनमुखी बनाउने यात्राको सुरुवात हुनेछ।’

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा नेतृत्व चयनसँगै पार्टीले प्रवासमा रहेका नेपालीलाई कसरी हेर्छ, उनीहरूको आर्थिक योगदानलाई राजनीतिक अधिकार र नीतिगत प्रतिनिधित्वसँग कसरी जोड्छ र वैदेशिक रोजगारीका समस्यालाई आफ्नो मूल राजनीतिक एजेन्डामा कति प्राथमिकता दिन्छ भन्ने विषय पनि महत्त्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ।
यही पृष्ठभूमिमा मध्यपूर्वबाट केन्द्रीय सदस्य पदमा सुबेदीको उम्मेदवारीलाई केवल एउटा व्यक्तिको चुनावी प्रतिस्पर्धाका रूपमा मात्र नभई प्रवासको अनुभवलाई कांग्रेसको केन्द्रीय नीतिनिर्माणसँग जोड्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। अब त्यसलाई महाधिवेशन प्रतिनिधिले कति स्वीकार गर्छन् भन्ने निर्णय १५औँ महाधिवेशनको निर्वाचन परिणामले गर्नेछ।

‘तपाईंको विश्वास, मेरो जिम्मेवारी’ र ‘तपाईंको मत, प्रवासी नेपालीको आवाज’ भन्ने प्रतिबद्धतासहित सुबेदी केन्द्रीय सदस्यको प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्।