एनआरएनएलाई स्वदेशमै लगानीको ढोका खुल्यो : नेपाली मुद्रामै ‘डायस्पोरा बण्ड’ जारी गर्ने सरकारको घोषणा

काठमाडौं,विदेशमा रहेका गैरआवासीय नेपाली (एनआरएनए) तथा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका लाखौं नेपालीलाई लक्षित गर्दै सरकारले नेपाली मुद्रामै ‘डायस्पोरा बण्ड’ जारी गर्ने घोषणा गरेको छ। आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमार्फत ल्याइएको यो व्यवस्थाले विदेशमा आर्जित नेपालीको बचतलाई स्वदेशको विकास र उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्ने नयाँ अवसर सिर्जना गरेको छ।
संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमा बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले ले गैरआवासीय नेपाली तथा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीले नेपाली रुपैयाँमै लगानी गर्न सक्ने व्यवस्था गरिने जानकारी दिए।
सरकारले लामो समयदेखि विदेशमा रहेका नेपालीको आर्थिक योगदानलाई केवल रेमिटेन्समा सीमित नराखी विकास र उत्पादनसँग जोड्ने प्रयास गरिरहेको सन्दर्भमा डायस्पोरा बण्डलाई महत्वपूर्ण नीतिगत कदमका रूपमा हेरिएको छ। यसले विश्वभर छरिएर रहेका नेपालीलाई आफ्नो मातृभूमिको आर्थिक विकासमा प्रत्यक्ष साझेदार बन्ने अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
डायस्पोरा बण्डमार्फत विदेशमा रहेका नेपालीले विदेशी मुद्राको सट्टा नेपाली मुद्रामै लगानी गर्न सक्नेछन्। यसबाट पूर्वाधार निर्माण, ऊर्जा, पर्यटन, कृषि, उद्योग तथा अन्य उत्पादनशील क्षेत्रमा आवश्यक दीर्घकालीन पूँजी जुटाउन मद्दत पुग्ने सरकारको विश्वास छ।
विशेषगरी विश्वका विभिन्न देशमा रहेका एनआरएनए समुदायले वर्षौंदेखि सुरक्षित र व्यवस्थित लगानीको वातावरणको माग गर्दै आएका थिए। बजेटमार्फत आएको यो घोषणाले उनीहरूको बचतलाई नेपालको आर्थिक विकाससँग जोड्ने आधार तयार गरेको छ। यसले विदेशमा रहेका नेपालीको आर्थिक सहभागिता बढाउनुका साथै देशभित्र लगानीको नयाँ स्रोत सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अर्थमन्त्री वाग्लेले विदेशमा रहेका नेपालीको बचतलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा परिचालन गर्ने, दीर्घकालीन लगानीको आधार तयार गर्ने तथा आर्थिक विकासमा उनीहरूको सहभागिता बढाउने उद्देश्यले डायस्पोरा बण्डको अवधारणा अघि सारिएको बताए।
नेपालको अर्थतन्त्रमा विप्रेषणको महत्वपूर्ण योगदान रहँदै आएको छ। हरेक वर्ष खर्बौं रुपैयाँ रेमिटेन्स भित्रिने भए पनि त्यसको ठूलो हिस्सा उपभोगमै खर्च हुने गरेको छ। अब भने सरकारले उक्त रकमको एक अंशलाई उत्पादन र विकास निर्माणतर्फ मोड्ने रणनीति लिएको देखिन्छ।
सरकारले डायस्पोरा बण्डको कार्यान्वयन प्रक्रिया, प्रतिफल दर, लगानीको सीमा तथा अन्य प्राविधिक पक्ष नेपाल राष्ट्र बैंक सँगको सहकार्यमा तय गर्ने जनाएको छ।
सरकारको यो घोषणा विदेशमा रहेका लाखौं नेपालीका लागि केवल लगानीको अवसर मात्र नभई स्वदेशको आर्थिक समृद्धिमा प्रत्यक्ष सहभागी बन्ने माध्यमका रूपमा समेत हेरिएको छ। प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन सकेमा डायस्पोरा बण्डले एनआरएनए समुदाय र नेपालको अर्थतन्त्रबीचको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।