डायस्पोराका साझा मुद्दा अघि बढाउन एनआरएनए युरोपेली सम्मेलन महत्वपूर्ण : वरिष्ठ उपाध्यक्ष शेरचन

काठमाडौं ,गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष रोबिन शेरचनले विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली डायस्पोराका साझा सरोकार र समस्यालाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउन युरोपेली क्षेत्रीय सम्मेलन महत्वपूर्ण हुने बताएका छन्।

युरोपमा रहेका नेपाली समुदायको संख्या, आर्थिक क्षमता र सामाजिक प्रभाव निरन्तर बढिरहेको अवस्थामा उनीहरूले भोगिरहेका समस्या तथा नेपालसँग जोडिएका साझा मुद्दामा एउटै धारणा निर्माण गर्न सम्मेलन उपयोगी हुने शेरचनको भनाइ छ। उनका अनुसार विदेशमा रहेका नेपालीका समस्या व्यक्तिगत वा कुनै एउटा देशको मात्र विषय नभई समग्र डायस्पोरासँग जोडिएका विषय हुन्। त्यसैले विभिन्न मुलुकमा रहेका नेपाली समुदायबीच समन्वय र सहकार्य बढाउँदै साझा मुद्दालाई नीतिगत तहमा पुर्‍याउन एनआरएनएको क्षेत्रीय सम्मेलनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

युरोपमा रहेका नेपालीका लागि गैरआवासीय नेपाली नागरिकता, नेपालमा लगानी, रेमिट्यान्सको सदुपयोग, विदेशमा नेपाली श्रमिक तथा व्यवसायीको अधिकार, सामाजिक सुरक्षा, आप्रवासन, दोस्रो पुस्ताका नेपालीलाई मातृभूमिसँग जोड्ने विषयलगायतका मुद्दा लामो समयदेखि बहसमा छन्।यिनै विषयलाई केन्द्रमा राखेर युरोपेली सम्मेलनमा गम्भीर छलफल र आवश्यक रणनीति निर्माण गर्नुपर्ने शेरचनले बताएका छन्।

एनआरएनएभित्र हुने क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरू पछिल्लो समय केवल भेटघाट र औपचारिक कार्यक्रममै सीमित हुने गरेको आलोचना पनि हुने गरेको छ। यस्तो अवस्थामा सम्मेलनबाट स्पष्ट निष्कर्ष निकालेर त्यसलाई कार्यान्वयनमा लैजानुपर्ने आवश्यकता छ।

शेरचनले पनि युरोपेली सम्मेलनलाई औपचारिकतामा सीमित नराखी डायस्पोराका साझा मुद्दामा ठोस निष्कर्ष निकाल्ने थलो बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनका अनुसार युरोपका विभिन्न मुलुकमा रहेका नेपालीले फरक–फरक कानुनी, सामाजिक र आर्थिक परिस्थितिको सामना गरिरहेका भए पनि उनीहरूका धेरै समस्या साझा छन्। ती समस्यालाई एउटै मञ्चमा ल्याएर साझा धारणा बनाउन सकिए त्यसको प्रभाव नेपाल सरकारदेखि सम्बन्धित युरोपेली मुलुकका नीति निर्मातासम्म पुर्‍याउन सहज हुने उनको बुझाइ छ।

गैरआवासीय नेपाली नागरिकताको प्रभावकारी कार्यान्वयन युरोपमा रहेका नेपालीको प्रमुख चासोका रूपमा रहँदै आएको छ। विदेशी नागरिकता लिएका नेपाली मूलका व्यक्तिलाई नेपालसँगको सम्बन्ध कायम राख्न कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रियामा सहजता हुनुपर्ने माग लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ। नागरिकताको विषयसँगै नेपालमा सम्पत्ति, लगानी, व्यवसाय तथा पारिवारिक सम्बन्धसँग जोडिएका व्यवहारिक समस्या समाधान गर्नुपर्ने आवाज पनि उठ्दै आएको छ। सम्मेलनमा यस्ता विषयमा साझा धारणा निर्माण गरी नेपाल सरकारसमक्ष स्पष्ट सुझाव प्रस्तुत गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

विदेशमा रहेका नेपालीले पठाउने रेमिट्यान्स नेपालको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार बनेको छ। तर ठूलो परिमाणमा भित्रिने रेमिट्यान्स उपभोगमा मात्र खर्च हुने अवस्था अन्त्य गर्दै त्यसलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा परिचालन गर्ने विषय पनि एनआरएनएले प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ।

युरोपमा रहेका नेपालीसँग पूँजी मात्र होइन, प्रविधि, ज्ञान, सीप र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अनुभव पनि रहेको छ। त्यसलाई नेपालमा लगानीसँग जोड्न सके मुलुकको आर्थिक विकासमा ठूलो योगदान पुग्न सक्छ। पर्यटन, सूचना प्रविधि, कृषि, ऊर्जा, पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा नयाँ उद्यममा डायस्पोराको लगानी आकर्षित गर्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । यसका लागि नेपालमा लगानीमैत्री वातावरण, नीतिगत स्थिरता, प्रशासनिक सहजता र लगानी सुरक्षाको प्रत्याभूति आवश्यक रहेको विषय पनि सम्मेलनमा उठ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

युरोपमा नेपाली समुदायको नयाँ पुस्ता हुर्किरहेको छ। उनीहरू जन्मेदेखि नै युरोपेली समाज, शिक्षा र संस्कृतिसँग परिचित छन्। यस्तो अवस्थामा दोस्रो पुस्तालाई नेपालसँग भावनात्मक, सांस्कृतिक र आर्थिक रूपमा जोडिराख्नु एनआरएनएको अर्को महत्वपूर्ण चुनौती बनेको छ।

नेपाली भाषा, संस्कृति र परम्परासँग दोस्रो पुस्ताको सम्बन्ध कायम राख्ने मात्र नभई उनीहरूलाई नेपालको सम्भावना र विकास प्रक्रियासँग जोड्ने नयाँ कार्यक्रम आवश्यक देखिएको छ।

युवा नेतृत्व विकास, उद्यमशीलता, प्रविधि, नवप्रवर्तन र ज्ञान आदानप्रदानमार्फत नयाँ पुस्तालाई नेपालसँग जोड्न सकिने सम्भावना पनि सम्मेलनमा खोजिनेछ।

युरोपमा रहेका नेपाली महिलाका समस्या, महिला उद्यमशीलता, नेतृत्वमा सहभागिता तथा सुरक्षित आप्रवासनका विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवाज उठ्दै आएको छ। विशेषगरी वैदेशिक रोजगारीका क्रममा महिला तथा अन्य कमजोर समूहले भोग्ने कानुनी, सामाजिक र पारिवारिक समस्याको समाधानका लागि नेपाल सरकार, सम्बन्धित मुलुकका निकाय र नेपाली समुदायबीच समन्वय आवश्यक छ।एनआरएनएले विदेशमा रहेका नेपालीलाई केवल सदस्य वा मतदाताका रूपमा होइन, अधिकार र अवसरका दृष्टिले समान नेपाली नागरिक तथा डायस्पोराको महत्वपूर्ण हिस्साका रूपमा हेर्नुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याइएको छ ।

डायस्पोराका साझा मुद्दालाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन एनआरएनएको संस्थागत एकता र विश्वसनीयता पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण विषय हो।

पछिल्ला वर्षहरूमा एनआरएनएभित्र देखिएका विवाद, विभाजन र नेतृत्वसम्बन्धी असमझदारीले संस्थाको प्रभावमा प्रश्न उठाउँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा क्षेत्रीय सम्मेलनहरू संस्थागत एकता, पारदर्शिता र परिणाममुखी कार्यशैली निर्माण गर्ने अवसर बन्नुपर्ने आवश्यकता छ। युरोपका विभिन्न राष्ट्रिय समन्वय परिषद्, नेपाली संघसंस्था, व्यवसायी, युवा, महिला तथा पेशागत समुदायबीच समन्वय बढाउन सके साझा मुद्दालाई अझ प्रभावकारी ढंगले अघि बढाउन सकिने विश्वास गरिएको छ।

नेपालमा विकासका सम्भावना प्रशस्त भए पनि पूँजी, प्रविधि र दक्ष जनशक्तिको अभाव चुनौतीका रूपमा रहेको छ। अर्कोतर्फ, विदेशमा रहेका नेपालीसँग पूँजी, ज्ञान, सीप र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव छ।

यी दुई पक्षबीच प्रभावकारी साझेदारी निर्माण गर्न सके नेपालले डायस्पोराबाट ठूलो लाभ लिन सक्छ। त्यसका लागि एनआरएनएले सरकार र निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्दै स्पष्ट र परिणाममुखी कार्यक्रम अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ।

रोबिन शेरचनले युरोपेली सम्मेलनलाई यही उद्देश्यका लागि उपयोग गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्। उनका अनुसार डायस्पोराका समस्या पहिचान गर्ने, साझा धारणा बनाउने र त्यसलाई कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित निकायसम्म पुर्‍याउने काममा सम्मेलन केन्द्रित हुनुपर्छ।

युरोपेली सम्मेलन सफल हुनुको मापदण्ड ठूलो संख्यामा सहभागी जुटाउनु मात्र नभई सम्मेलनबाट निस्किएका निष्कर्ष कति कार्यान्वयनमा आउँछन् भन्नेमा निर्भर हुनेछ।विदेशमा रहेका नेपालीको पूँजी, ज्ञान, सीप र अनुभवलाई नेपालको आर्थिक तथा सामाजिक विकाससँग जोड्न सकिए एनआरएनएले आफ्नो स्थापनाको मूल उद्देश्यलाई थप सार्थक बनाउन सक्नेछ। त्यसका लागि डायस्पोराका साझा मुद्दामा साझा आवाज, स्पष्ट कार्ययोजना र त्यसको निरन्तर कार्यान्वयन अहिलेको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ।