युक्रेन: रूसले कब्जा गरिएको सहर छाड्ने क्रममा बासिन्दाले झारपात खाएर बिताए दिन

काठमाडौं । रुसी कब्जामा रहेको र ध्वस्त भएको ओलेश्की सहरबाट निकालिएका मानिसहरू बेलारुस आइपुगेका छन्। अधिकारीहरूका अनुसार, उनीहरू शनिबार नै युक्रेन फर्कने अपेक्षा गरिएको छ।

युद्धको अग्रपंक्तिमा रहेको यस सहरका बासिन्दाहरू खाना, पानी र बिजुलीबिना फसेका थिए। बाँच्नका लागि धेरैले बगैंचामा उम्रने झारपात पकाएर खानुपर्ने अवस्था आएको थियो।

अमेरिकी प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पको मध्यस्थतामा भएको स्थानीय युद्धविरामका बेला शुक्रबार उनीहरूलाई ओलेश्कीबाट बाहिर निकालिएको थियो।

बेलारुसको सरकारी सञ्चारमाध्यम र एक उच्च युक्रेनी अधिकारीका अनुसार, बासिन्दाहरूलाई बोकेका विमानहरू शनिबार बिहान गोमेल सहरमा अवतरण गरे।

युक्रेनका एक प्रमुख अधिकारी डेभिड अराखामियाले भने, “अन्तिम अर्थात् चौथो विमान गोमेल (बेलारुस) मा अवतरण गरेको छ। केही घण्टाभित्रै, ओलेश्कीबाट निकालिएका सबै युक्रेनी नागरिकहरू र युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डल युक्रेनी भूमिमा हुनेछन्।”

बेलारुसको सरकारी समाचार एजेन्सी ‘बेल्टा’ले जनाएअनुसार ओलेश्कीका बासिन्दाहरू चढेका बसहरूको लस्कर गोमेल विमानस्थलबाट निस्किएर युक्रेनी सीमातर्फ अघि बढेको छ।

फेब्रुअरी २०२२ मा रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेयता खेर्सन क्षेत्रको अग्रपंक्तिमा मंगलबारदेखि मानवीय युद्धविराम लागू भएको छ। यसले विगत चार वर्षयता पहिलो पटक उक्त क्षेत्रमा केही दिनका लागि शान्ति कायम गरेको छ।

ओलेश्कीमा अवस्था यति नाजुक भइसकेको थियो कि त्यहाँ आवश्यक सामग्री पुर्‍याउनु त कठिन थियो नै, सहरबाट बाहिर निस्कनु पनि अत्यन्त खतरनाक थियो; किनकि बाहिरिने मार्गहरूमा बारुदी सुरुङ बिछ्याइएका थिए र त्यहाँ ड्रोन आक्रमणको जोखिम पनि थियो।

तीन हप्ताअघि सहरबाट भाग्न सफल भएका एक बासिन्दाले बीबीसीलाई बताएअनुसार सुरक्षित स्थानमा पुग्न उनले २४ किलोमिटर (१५ माइल) लामो, बारुदी सुरुङले भरिएको क्षेत्र पार गर्नुपरेको थियो।

युद्धविरामका कारण सहरबाट बाहिरिने सडकलाई बारुदी सुरुङमुक्त बनाउन सम्भव भयो। यो युद्धविराम नोभेम्बर १, आइतबारको अन्त्यसम्म कायम रहनेछ।

शुक्रबार दिउँसो २५ वटा बसहरूको समूह (जसमा ७५० जना अट्ने क्षमता थियो) सहरबाट प्रस्थान गर्नुअघि त्यहाँका बासिन्दाहरूलाई सहर छोड्न चार घण्टाको समय दिइएको थियो। यसका साथै, हिँडदुल गर्न कठिनाइ हुने मानिसहरूका लागि एम्बुलेन्सहरूको पनि व्यवस्था गरिएको थियो।

युद्धले तहसनहस पारेको यस सहरमा व्यापक विनाश हुनुका साथै ग्यास, बिजुली र खानेपानीको अभाव हुँदाहुँदै पनि, सयौं मानिसहरूले भने सहरमै बस्ने निर्णय गरेको बुझिएको छ।

युद्ध सुरु हुनुअघि ओलेश्कीमा २४,००० मानिसहरू बसोबास गर्थे तर रुसले पूर्ण स्तरको आक्रमण सुरु गरेको पहिलो दिनहरूमै यस सहरलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो।

युक्रेनका मानव अधिकार लोकपाल (ओम्बड्सम्यान) दिमित्रो लुबिनेटसले शुक्रबार बिहान बताएअनुसार सहरमै बस्ने निर्णय गरेका मानिसहरूले “आवश्यक सम्पूर्ण मानवीय सहायता प्राप्त गर्नेछन्।”

युक्रेनी सैन्य स्थानहरू ओलेश्कीबाट जम्मा ५ किलोमिटर (३.१ माइल) को दूरीमा छन् तर त्यहाँबाट बाहिरिने मानिसहरूले पहिले रुसको नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्र हुँदै रुसको दक्षिणी सहर आनापा पुग्नुपर्यो र त्यहाँबाट उनीहरू विमानमार्फत गोमेल गए।

नजिकै रहेको निप्रो नदीमाथिका पुलहरू ध्वस्त पारिएका छन्। स्रोतहरूका अनुसार नदी किनारमा बारुदी सुरुङहरू बिछ्याइएका छन्, जसले गर्दा त्यहाँ जानु खतरनाक छ।

लुबिनेट्से र उनकी रुसी समकक्षी याना लान्त्रातोभा शुक्रबार सँगै ओलेश्की पुगेका थिए। उनीहरू रुसको नियन्त्रणमा रहेको क्रिमियाली प्रायद्वीपको आर्मियान्स्क सहरबाट त्यसतर्फ प्रस्थान गरेका थिए।

युद्ध सुरु भएयता रुसको नियन्त्रणमा रहेका युक्रेनी भूभागको भ्रमण गर्ने लुबिनेट्से पहिलो युक्रेनी अधिकारी हुन्।

ओलेश्कीमा युद्धविरामका लागि लान्त्रातोभासँग नजिक रहेर सहकार्य गर्नुपर्ने अवस्था आयो; लुबिनेट्सेका अनुसार उनले मानिसहरूको ज्यान बचाउने उद्देश्यले नै यसो गरेका हुन्।

तर, युक्रेनका कतिपय मानिसहरूले उनलाई रुसी कब्जाकारी शक्तिकी प्रतिनिधिको छेउमा उभिएको देख्दा असन्तुष्टि जनाएका छन्। यही रुसी शक्तिले उक्त सहरका धेरै बासिन्दाहरूको ज्यान लिएको छ भने बाँकी रहेकाहरूका लागि जीवन कष्टकर बनाइदिएको छ।

रुसले बिहीबार जनाएअनुसार, सहर छोड्न नचाहने बासिन्दाहरूका लागि उसले “दर्जनौं टन” राहत सामग्री तयार पारेको छ। यसमा खाद्यान्न, औषधि, सरसफाइका सामग्री र जेनेरेटरका लागि इन्धन समावेश छन्।