विश्व इतिहासमा सेप्टेम्बर २६ः आइन्स्टाइनद्वारा ‘विशेष सापेक्षताको सिद्धान्त’ प्रकाशन

काठमाडौं । विश्व इतिहासमा सेप्टेम्बर २६ का दिन घटेका केही प्रमुख तथा ऐतिहासिक घटनाहरू मध्ये महान् वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइनले भौतिकशास्त्रको इतिहासमै महत्त्वपूर्ण मानिने आफ्नो ‘विशेष सापेक्षताको सिद्धान्त’ (Special Theory of Relativity) सम्बन्धी शोधपत्र प्रकाशित यही दिन गरेका थिए।

फ्रान्सिस ड्रेकद्वारा पृथ्वीको परिक्रमा सम्पन्न (सन् १५८०): ब्रिटिस जलसेनापति तथा अन्वेषक फ्रान्सिस ड्रेक (Francis Drake) ले आफ्नो समुद्री जहाज गोल्डेन हाइन्ड मार्फत विश्वको सफल परिक्रमा गरी इङ्ल्यान्डको प्लाइमाउथ फर्किएका थिए। उनी पृथ्वीको परिक्रमा पूरा गर्ने पहिलो बेलायती यात्री बनेका थिए।

आइन्स्टाइनद्वारा ‘विशेष सापेक्षताको सिद्धान्त’ प्रकाशन (सन् १९०५): महान् वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइनले भौतिकशास्त्रको इतिहासमै महत्त्वपूर्ण मानिने आफ्नो ‘विशेष सापेक्षताको सिद्धान्त’ (Special Theory of Relativity) सम्बन्धी शोधपत्र प्रकाशित गरेका थिए।

पहिलो टेलिभिजन राष्ट्रपतीय बहस (सन् १९६०): अमेरिकाको शिकागोमा पहिलोपटक टेलिभिजनमा प्रत्यक्ष प्रसारण गरिएको राष्ट्रपतीय बहस (Televised Presidential Debate) आयोजना गरिएको थियो। उक्त बहसमा जोन एफ. केनेडी र रिचर्ड निक्सनबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो।

परमाणु युद्ध टारेको घटना (सन् १९८३): सोभियत सङ्घका वायुसेना अधिकारी स्टेनिस्लाभ पेट्रोभ (Stanislav Petrov) ले भूउपग्रह चेतावनी प्रणालीमा देखिएको सम्भावित अमेरिकी परमाणु आक्रमणको सङ्केतलाई प्राविधिक त्रुटि (Computer Error) भनी सही पहिचान गरेका थिए। उनको यो सुझबुझपूर्ण निर्णयका कारण सोभियत सङ्घले जवाफी आक्रमण गरेन र विश्व सम्भावित विनाशकारी तेस्रो विश्वयुद्ध तथा परमाणु युद्धबाट जोगियो।

हङकङसम्बन्धी बेलायत-चीन सम्झौता (सन् १९८४): संयुक्त अधिराज्य (बेलायत) र चीन सरकारबीच सन् १९९७ मा हङकङको सार्वभौमसत्ता चीनलाई हस्तान्तरण गर्ने ऐतिहासिक प्रारम्भिक सहमति भएको थियो।

सेनेगलमा भीषण जहाज दुर्घटना (सन् २००२): सेनेगलको यात्रुवाहक फेरी ‘एमभी ले जुला’ (MV Le Joola) गाम्बियाको तट नजिक दुर्घटनाग्रस्त हुँदा १,००० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो। यो इतिहासकै ठूला समुद्री विपत्तिमध्ये एक मानिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु हतियार निर्मूल दिवस: संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आह्वानमा विश्वभर आणविक हतियारको जोखिमबारे जनचेतना फैलाउन र तिनको पूर्ण निर्मूलनका लागि हरेक वर्ष सेप्टेम्बर २६ मा यो दिवस मनाइन्छ।