युवा उद्यमशीलता : सपना होइन, परिवर्तनको अभियान — फेशन क्षेत्रलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ

— राज कार्की

आजको विश्व तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको छ । विज्ञान, प्रविधि, सूचना प्रवाह र विश्वव्यापीकरणले मानव जीवनको हरेक क्षेत्रमा नयाँ सम्भावना र चुनौती सिर्जना गरिरहेका छन् । यस्तो परिवर्तित विश्व परिवेशमा कुनै पनि राष्ट्रको आर्थिक समृद्धि, सामाजिक रूपान्तरण र दीर्घकालीन विकासको आधार युवा शक्ति नै हो । युवासँग ऊर्जा, उत्साह, सिर्जनशीलता, जोखिम लिन सक्ने क्षमता र परिवर्तन ल्याउने साहस हुन्छ । यही शक्तिलाई सही दिशा, उचित अवसर र उद्यमशील सोचसँग जोड्न सकियो भने राष्ट्रको भविष्य उज्यालो बन्न सक्छ । त्यसैले आज “युवा उद्यमशीलता : सपना होइन, परिवर्तनको अभियान” का रूपमा अगाडि बढाउन आवश्यक छ । तर यो अभियान कृषि, पर्यटन, उद्योग वा प्रविधिमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन, फेशन तथा परिधान क्षेत्रलाई पनि राष्ट्रिय प्राथमिकताका साथ समावेश गर्न जरुरी छ ।

उद्यमशीलता भनेको केवल व्यापार वा व्यवसाय सुरु गर्नु मात्र होइन । यो अवसर पहिचान गर्ने क्षमता, समस्यालाई सम्भावनामा बदल्ने दृष्टिकोण र समाजका लागि नयाँ मूल्य सिर्जना गर्ने प्रक्रिया हो । एक उद्यमशील युवाले आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा मात्र परिवर्तन ल्याउँदैन, उसले समाजमा रोजगारी सिर्जना गर्छ, उत्पादन बढाउँछ, नवीनता भित्र्याउँछ र आर्थिक चक्रलाई गतिशील बनाउँछ । यही कारण विश्वका विकसित राष्ट्रहरूको आर्थिक सफलतामा युवा उद्यमीहरूको महत्वपूर्ण भूमिका देखिन्छ ।

नेपालमा प्रत्येक वर्ष हजारौं युवा अध्ययन पूरा गरेर श्रम बजारमा प्रवेश गर्छन् । तर सीमित रोजगारी, अवसरको अभाव र कमजोर उत्पादन प्रणालीका कारण धेरै युवा बेरोजगारीको चपेटामा पर्छन् वा विदेशिन बाध्य हुन्छन् । विदेश रोजगारी अवसरको खोजी हुन सक्छ, तर आफ्नै देशभित्र अवसर सिर्जना गर्नु अझ ठूलो उपलब्धि हो । यदि युवालाई उद्यमशीलतामार्फत आत्मनिर्भर बन्न प्रेरित गर्न सकियो भने उनीहरू रोजगारी खोज्ने मात्र होइन, रोजगारी दिने नागरिक बन्न सक्छन् । त्यसैले युवा उद्यमशीलताको अभियानलाई केवल नारामा सीमित नगरी व्यवहारमा उतार्न आवश्यक छ ।

यही अभियानमा फेशन तथा परिधान क्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकताका साथ समेट्नु समयको माग हो । किनभने आज फेशन उद्योग विश्वकै सबैभन्दा प्रभावशाली र विशाल उद्योगमध्ये एक हो । विश्वभर करोडौं मानिसहरू प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा यस क्षेत्रसँग जोडिएका छन् । डिजाइनिङ, उत्पादन, ब्रान्डिङ, खुद्रा व्यापार, डिजिटल मार्केटिङ, मोडलिङ, फोटोग्राफी, ई–कमर्सदेखि अन्तर्राष्ट्रिय निर्यातसम्म यसको प्रभाव फैलिएको छ । नेपालमा पनि फेशन उद्योग विस्तारको क्रममा छ, तर यसको विशाल सम्भावनालाई अझै नीतिगत र व्यवसायिक प्राथमिकतामा राख्न सकिएको छैन ।

फेशनलाई अझै पनि कतिपयले केवल पहिरन वा बाहिरी सौन्दर्यसँग मात्र जोडेर हेर्ने गरेका छन् । तर वास्तविकता त्योभन्दा धेरै फरक छ । फेशन केवल कपडा लगाउने शैली होइन, यो पहिचान, आत्मविश्वास, संस्कृति, सिर्जनशीलता र आर्थिक गतिविधिको संयोजन हो । मानिसको व्यक्तित्व, सोच, संस्कृति र जीवनशैलीलाई फेशनले अभिव्यक्त गर्छ । विशेषगरी आजको युवा पुस्ता आफ्नो पहिरन, प्रस्तुति र शैलीप्रति सचेत छ । यही बदलिएको सोचले फेशन उद्योगलाई ठूलो बजार र सम्भावनाको क्षेत्र बनाएको छ ।

नेपालमा हजारौं युवाले सिलाइ, कटाइ, डिजाइनिङ तथा परिधान निर्माणसम्बन्धी सीप हासिल गरेका छन् । तर ती सीपलाई व्यावसायिक रूपान्तरण गर्न आवश्यक वातावरण, लगानी, तालिम र बजार पहुँचको अभाव देखिन्छ । यदि फेशन क्षेत्रलाई युवा उद्यमशीलताको अभियानसँग व्यवस्थित रूपमा जोड्न सकियो भने हजारौं युवाले आफ्नै देशमा स्वरोजगार र व्यवसाय स्थापना गर्न सक्छन् । यसले बेरोजगारी घटाउनुका साथै देशभित्र आर्थिक गतिविधि र उत्पादनमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याउन सक्छ ।

विशेषगरी टेलरिङ व्यवसाय नेपालको परम्परागत र महत्वपूर्ण पेशा हो । वर्षौंदेखि यसलाई केवल कपडा सिलाउने कामका रूपमा मात्र बुझियो । तर आजको युगमा टेलरिङ व्यवसायको स्वरूप व्यापक रूपमा परिवर्तन भइसकेको छ । अहिले यो क्षेत्र डिजाइन, ब्रान्ड निर्माण, ग्राहक सेवा, डिजिटल मार्केटिङ, सामाजिक सञ्जाल र आधुनिक प्रविधिसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ । आजको कुशल टेलर केवल सिलाइ गर्ने व्यक्ति होइन, ऊ एक कलाकार, डिजाइनर र सम्भावनायुक्त उद्यमी पनि हो । सुई र धागोको माध्यमबाट उसले कपडा मात्र तयार गर्दैन, मानिसको आत्मविश्वास, पहिचान र जीवनशैली निर्माण गरिरहेको हुन्छ ।

फेशन क्षेत्रमा उद्यमशीलताको विकासले युवाको सिर्जनशीलतालाई थप उचाइ दिन सक्छ । युवा पुस्तामा नयाँ सोच, फरक डिजाइन, नयाँ प्रयोग र नवप्रवर्तन गर्ने क्षमता उच्च हुन्छ । यदि उनीहरूलाई आधुनिक तालिम, प्रविधि, लगानी र बजारको पहुँच उपलब्ध गराइयो भने नेपालमै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका फेशन ब्रान्ड विकास गर्न सकिन्छ । आज विश्वका चर्चित फेशन ब्रान्डहरू पनि कुनै समय एउटा सानो कोठा, सानो पसल वा सीमित साधनबाट सुरु भएका थिए । उनीहरूको सफलताको आधार ठूलो पूँजी होइन, स्पष्ट दृष्टिकोण, गुणस्तरीय उत्पादन र निरन्तर मेहनत थियो । नेपाली युवामा पनि त्यो क्षमता, कल्पनाशक्ति र सम्भावना प्रशस्त छ ।

नेपाल सांस्कृतिक विविधताले भरिएको देश हो । यहाँका ढाका कपडा, दौरा–सुरुवाल, गुन्यु–चोली, थारू, गुरुङ, तामाङ, नेवार तथा अन्य जातीय समुदायका मौलिक पहिरनहरू विश्व बजारमा आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्ने क्षमता राख्छन् । तर ती उत्पादनलाई आधुनिक डिजाइन, गुणस्तरीय उत्पादन र प्रभावकारी ब्रान्डिङसँग जोड्न सकिएको छैन । यदि युवाले आफ्नो सिर्जनशीलता प्रयोग गर्दै नेपालीपनलाई आधुनिक फेशनसँग संयोजन गर्न सके भने नेपाली फेशनले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विशिष्ट पहिचान बनाउन सक्छ ।

आजको डिजिटल युगले फेशन व्यवसायलाई झन् सहज र पहुँचयोग्य बनाएको छ । सामाजिक सञ्जाल, अनलाइन प्लेटफर्म र ई–कमर्सको विस्तारले व्यवसाय सञ्चालनको स्वरूप नै परिवर्तन गरिदिएको छ । पहिले व्यवसाय विस्तार गर्न ठूलो लगानी र भौतिक संरचना आवश्यक पर्थ्यो, तर अहिले फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटक तथा वेबसाइटमार्फत विश्वभरका ग्राहकसम्म पुग्न सकिन्छ । फेशन क्षेत्रमा रुचि भएका युवाले डिजिटल प्रविधिको उपयोग गर्दै आफ्ना उत्पादनलाई राष्ट्रिय मात्र होइन अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्‍याउन सक्छन् । यसले कम लगानीमा ठूलो सफलता हासिल गर्ने अवसर दिन्छ ।

फेशन क्षेत्र महिला सशक्तीकरणको दृष्टिले पनि अत्यन्त प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छ । सिलाइ, डिजाइनिङ, बुटिक तथा घरेलु परिधान व्यवसायमार्फत हजारौं महिलाले आत्मनिर्भर बन्ने अवसर पाउन सक्छन् । घरबाटै सञ्चालन गर्न सकिने भएकाले यो क्षेत्र महिला उद्यमशीलताको उत्कृष्ट आधार बन्न सक्छ । जब महिला आर्थिक रूपमा सक्षम बन्छिन्, तब परिवार, समाज र राष्ट्रको विकासमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ ।

युवा उद्यमशीलताको अभियान सफल बनाउन सरकार, निजी क्षेत्र, शैक्षिक संस्था तथा सामाजिक संघसंस्थाबीच प्रभावकारी सहकार्य आवश्यक छ । विद्यालय तथा विश्वविद्यालय तहदेखि नै उद्यमशीलता, फेशन व्यवस्थापन तथा व्यवसायिक सीपसम्बन्धी शिक्षा समावेश गरिनुपर्छ । युवालाई सहुलियतपूर्ण कर्जा, व्यवसायिक परामर्श, सीप विकास तालिम, प्रविधिको पहुँच र बजार व्यवस्थापनमा सहयोग उपलब्ध गराइनुपर्छ । साथै फेशन प्रदर्शनी, डिजाइन प्रतियोगिता तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मेलामा नेपाली युवालाई सहभागी गराई विश्व बजारसँग जोड्ने नीति आवश्यक छ ।

आजको युवा केवल जागिर खोज्ने मानसिकतामा सीमित रहनु हुँदैन । उसले आफ्नै सीप, सिर्जनशीलता र सम्भावनामाथि विश्वास गर्दै अवसर सिर्जना गर्ने साहस विकास गर्नुपर्छ । उद्यमशीलता भनेको जोखिम उठाउने क्षमता, असफलताबाट सिक्ने धैर्यता र लक्ष्यप्रतिको निरन्तर प्रतिबद्धता हो । फेशन क्षेत्र यस्तो क्षेत्र हो जहाँ प्रतिभा, मेहनत र उद्यमशील सोचको संयोजनले असाधारण सफलता सम्भव बनाउँछ ।

अन्ततः “युवा उद्यमशीलता : सपना होइन, परिवर्तनको अभियान” लाई वास्तविक सफलतामा रूपान्तरण गर्न फेशन तथा परिधान क्षेत्रलाई पनि राष्ट्रिय विकासको मूलधारमा समावेश गर्न आवश्यक छ । यो क्षेत्रले युवाको प्रतिभालाई व्यवसायमा बदल्न सक्छ, परम्परागत सीपलाई आधुनिक बजारसँग जोड्न सक्छ, रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छ र राष्ट्रको आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान दिन सक्छ ।

युवाको हातमा सीप, मनमा आत्मविश्वास, सोचमा सिर्जनशीलता र कर्ममा उद्यमशीलता भए नेपालमा फेशन उद्योगको उज्ज्वल भविष्य निर्माण असम्भव छैन । सुई र धागोले कपडा मात्र सिल्दैन, यसले सपना सिल्छ, भविष्य निर्माण गर्छ र आत्मनिर्भरताको बाटो खोल्छ । फेशन केवल पहिरनको विषय होइन, यो सम्भावनाको संसार हो । र जब यही सम्भावनालाई युवा उद्यमशीलतासँग जोडिन्छ, तब परिवर्तनको नयाँ इतिहास लेख्न सकिन्छ ।

त्यसैले आजको आवश्यकता युवा उद्यमशीलताको अभियानमा फेशन क्षेत्रलाई केन्द्रमा राख्दै नयाँ पुस्तालाई सिर्जना, उत्पादन, नवप्रवर्तन र नेतृत्वतर्फ प्रेरित गर्नु हो । यही बाटोले आत्मनिर्भर युवा, समृद्ध समाज र विकसित नेपालको सपना साकार पार्न सक्छ ।